Voeding speelt een grotere rol bij jicht dan veel mensen denken. Jicht is een gewrichtsaandoening waarbij urinezuur zich ophoopt in het lichaam. Dat urinezuur kristalliseert dan in gewrichten, wat zorgt voor hevige pijn, zwelling en roodheid. Wat je dagelijks eet en drinkt heeft direct invloed op hoeveel urinezuur je aanmaakt. Door bewust te kiezen wat er op je bord ligt, kun je aanvallen voorkomen of in elk geval minder vaak krijgen.
Purines zijn de belangrijkste boosdoener
Urinezuur ontstaat als je lichaam purines afbreekt. Purines zijn stoffen die van nature in veel eten zitten. Bij een normaal dieet is dat geen probleem, maar als je jicht hebt, stapelt het urinezuur zich sneller op. Rood vlees zoals rund en varken bevat veel purines. Orgaanvlees zoals lever en nieren bevat er zelfs nog meer. Ook bepaalde vissoorten zijn purinrijk: haring, makreel, sardines en ansjovis staan bovenaan de lijst. Schaal en schelpdieren zoals garnalen en mosselen horen hier ook bij. Het is verstandig om deze producten zo min mogelijk te eten als je gevoelig bent voor jichtaanvallen. Dat betekent niet dat je ze nooit meer mag eten, maar minder en minder vaak is al een grote stap.
Alcohol en frisdrank verhogen het urinezuur
Bier is de grootste boosdoener onder de alcoholische dranken als het om jicht gaat. Het bevat niet alleen alcohol, maar ook purines van de gist die gebruikt wordt bij het brouwproces. Wijn heeft minder effect, maar ook dat kun je beter met mate drinken. Sterke drank zoals jenever en whisky verhoogt het urinezuur ook, al minder direct dan bier. Frisdrank met fructose, een suiker die veel in gezoete dranken zit, is eveneens een probleem. Frisdranken en vruchtensappen met toegevoegde suiker stimuleren de aanmaak van urinezuur in je lever. Water is de beste keuze. Twee tot drie liter water per dag drinken helpt je nieren om urinezuur sneller af te voeren. Dat klinkt als veel, maar over de hele dag verspreid valt het erg mee.
Wat je juist wél kunt eten bij jicht
Gelukkig zijn er ook genoeg producten die goed zijn bij jicht of er in elk geval geen negatief effect op hebben. Groenten zijn een goed voorbeeld. Zelfs groenten die van nature purines bevatten, zoals spinazie, asperges en paddenstoelen, blijken geen jichtaanval uit te lokken. Dat is anders dan lange tijd werd gedacht. Fruit, zuivel en volkoren graanproducten zijn ook prima om te eten. Magere zuivel zoals karnemelk, yoghurt en magere kwark kan zelfs helpen om het urinezuurgehalte in het bloed te verlagen. Koffie, in redelijke hoeveelheden, lijkt ook een beschermend effect te hebben. Noten en peulvruchten zoals bonen en linzen zijn goede vervangers als je minder vlees wilt eten. Ze leveren eiwitten zonder de hoge purinelast van vlees.
Een gezond gewicht helpt bij het beheersen van jicht
Overgewicht vergroot de kans op jicht en maakt bestaande klachten erger. Dat komt doordat vetweefsel bijdraagt aan een hogere aanmaak van urinezuur. Afvallen helpt dus, maar let op: heel snel afvallen werkt averechts. Als je lichaam snel vet verbrandt, komen er tijdelijk veel purines vrij in je bloed. Dat kan juist een jichtaanval uitlokken. Rustig en geleidelijk afvallen is de betere aanpak. Een eetpatroon met veel groenten, voldoende vezels, weinig suiker en weinig verzadigd vet helpt zowel bij het gewicht als bij het verlagen van urinezuur. Het mediterrane eetpatroon, met olijfolie, vis, groenten en peulvruchten als basis, wordt door veel diëtisten gezien als een goede keuze voor mensen met jicht. Het is geen dieet met strikte regels, maar een manier van eten die goed vol te houden is.
Veelgestelde vragen
Moet ik helemaal stoppen met vlees eten als ik jicht heb?
Je hoeft niet volledig te stoppen met vlees bij jicht. Het helpt wel om rood vlees en orgaanvlees sterk te beperken. Kip en kalkoen bevatten minder purines en zijn een beter alternatief. Probeer ook vaker maaltijden te eten zonder vlees, bijvoorbeeld met peulvruchten of eieren als eiwitbron.
Helpt vitamine C bij het verlagen van urinezuur?
Er zijn aanwijzingen dat vitamine C het urinezuurgehalte in het bloed licht kan verlagen. Groenten en fruit bevatten van nature vitamine C. Of het innemen van een supplement echt genoeg verschil maakt, is nog niet volledig bewezen. Bespreek het gebruik van supplementen altijd met een arts of diëtist.
Mag ik tomaten eten als ik last heb van jicht?
Tomaten bevatten zelf weinig purines, maar sommige mensen met jicht geven aan dat tomaten toch een aanval kunnen uitlokken. Dat heeft waarschijnlijk te maken met andere stoffen in tomaten die het urinezuur beïnvloeden. Of dit bij jou ook zo werkt, merk je door het zelf bij te houden.
Wat is het verband tussen vasten en jicht?
Vasten of een streng caloriebeperkt dieet kan tijdelijk het urinezuurgehalte verhogen. Dat komt doordat het lichaam bij versneld vetverlies meer purines aanmaakt. Als je wilt afvallen met jicht, is het verstandig om dit langzaam te doen en niet te kiezen voor extreme diëten.