Blockchain is een technologie die de manier waarop mensen informatie opslaan en delen, flink verandert. Steeds meer bedrijven, banken en overheden gebruiken het. Toch weten maar weinig mensen precies wat het is en hoe het werkt. Dat is jammer, want als je begrijpt hoe deze technologie in elkaar zit, snap je ook waarom zo veel mensen er grote verwachtingen van hebben. In deze blog lees je alles wat je moet weten, in gewone taal.
Wat een gedistribueerd grootboek precies doet
Stel je een notitieboek voor dat niet op één plek ligt, maar tegelijk bij duizenden mensen thuis. Iedereen heeft dezelfde kopie. Als iemand iets opschrijft, zien alle anderen dat meteen. Zo werkt een gedistribueerd grootboek, wat de basis is van de blokketen. Elke transactie of stukje informatie wordt opgeslagen in een blok. Die blokken worden aan elkaar gekoppeld in een vaste volgorde. Omdat er geen centrale beheerder is die de informatie bijhoudt, is het voor kwaadwillenden erg moeilijk om gegevens stiekem aan te passen. Ze zouden dan alle kopieën tegelijk moeten veranderen, en dat is in de praktijk vrijwel onmogelijk.
Hoe beveiliging werkt zonder bank of tussenpersoon
Bij een gewone bankoverschrijving controleert de bank of jij genoeg geld hebt en of de ontvanger bestaat. Bij een gedecentraliseerd netwerk doen computers dit werk samen. Dit heet een consensusmechanisme. De computers in het netwerk, ook wel nodes genoemd, controleren elke nieuwe transactie gezamenlijk. Pas als de meerderheid het eens is, wordt de informatie definitief opgeslagen. Eén van de bekendste methoden hiervoor is proof of work, waarbij computers moeilijke rekensommen oplossen om nieuwe blokken toe te voegen. Een andere methode is proof of stake, waarbij deelnemers een deel van hun digitale munten als garantie inzetten. Beide methoden zorgen ervoor dat het netwerk eerlijk en betrouwbaar blijft, zonder dat één partij de controle heeft.
Toepassingen buiten de wereld van cryptomunten
Veel mensen denken bij deze technologie meteen aan Bitcoin of andere digitale valuta. Dat klopt gedeeltelijk, want de eerste grote toepassing was inderdaad een digitale munt. Toch gaat het gebruik intussen veel verder. In de voedselindustrie gebruiken grote supermarktketens het om de herkomst van producten bij te houden. Als er iets mis is met een partij sla, kunnen ze binnen seconden zien waar die vandaan komt. In de zorgsector experimenteren ziekenhuizen met het beveiligd delen van patiëntgegevens. In de kunstwereld worden zogenaamde NFTs gebruikt om eigenaarschap van digitale creaties vast te leggen. Zelfs overheden kijken naar de mogelijkheden voor het bijhouden van eigendomsregisters of stemmen bij verkiezingen. De technologie past overal waar betrouwbare, niet te vervalsen registratie van belang is.
Wat slimme contracten toevoegen aan het geheel
Een van de meest interessante uitbreidingen op de basisgedachte zijn slimme contracten. Dit zijn stukjes computercode die automatisch worden uitgevoerd zodra aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Stel, je koopt een huis. Normaal gesproken zijn er notarissen, banken en makelaars bij betrokken. Met een slim contract wordt de betaling automatisch overgemaakt op het moment dat de eigendomsoverdracht plaatsvindt, zonder dat iemand handmatig iets hoeft te doen. Het platform Ethereum is het bekendste voorbeeld van een netwerk dat dit soort contracten ondersteunt. Omdat de code openbaar is en door iedereen gecontroleerd kan worden, weten alle partijen precies wat er gaat gebeuren. Dat scheelt tijd, kosten en het risico op menselijke fouten.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een publieke en een privéversie van deze technologie?
Bij een publiek netwerk mag iedereen meedoen en transacties bekijken. Bij een privénetwerk bepaalt één organisatie wie toegang heeft. Bedrijven kiezen soms voor een privéversie omdat ze controle willen houden over wie gegevens mag inzien of toevoegen.
Is informatie op een blokketen altijd volledig openbaar?
Informatie op een publiek netwerk is voor iedereen zichtbaar, maar persoonlijke gegevens worden vaak versleuteld. Je ziet dan wel dát een transactie heeft plaatsgevonden, maar niet altijd wie erbij betrokken was. Op een privénetwerk bepaalt de beheerder wat zichtbaar is.
Hoeveel energie verbruikt deze technologie?
Het energieverbruik hangt sterk af van het gebruikte systeem. Netwerken die werken met proof of work, zoals Bitcoin, verbruiken veel stroom omdat computers constant zware berekeningen maken. Netwerken die proof of stake gebruiken, zoals Ethereum na 2022, verbruiken veel minder energie omdat er geen zware rekensommen nodig zijn.
Kunnen gegevens op een blokketen ooit worden verwijderd?
Gegevens die eenmaal zijn opgeslagen, zijn in principe permanent. Dat is een bewuste keuze: het maakt de registratie betrouwbaar en moeilijk te manipuleren. In sommige privénetwerken zijn er uitzonderingen mogelijk, maar bij publieke netwerken is verwijderen vrijwel onmogelijk.